Opublikowano: | Ostatnia aktualizacja:
Po karmieniu zdarza się, że niewielka część pokarmu cofa się do ust dziecka. Jest to bardzo powszechne u niemowląt i znane jest jako refluks lub regurgitacje (zarzucanie treści pokarmowej do przełyku).
W skrócie:
- Ulewanie to cofanie się niewielkiej ilości pokarmu po karmieniu. Jest częste u zdrowych niemowląt i bywa nazywane refluksem.
- Zwykle nasila się w pierwszych miesiącach, a mija w pierwszym roku życia.
- Mogą pomóc pozycja pionowa po karmieniu, odbijanie i spokojne tempo karmienia.
- Do lekarza zgłoś się, gdy dziecko nie przybiera na wadze, wymiotuje obficie albo w treści jest krew lub zielona żółć.
Oznaki refluksu
- Cofanie się mleka po karmieniu
- Niepokój dziecka podczas karmienia
- Częste budzenie się
- Częste infekcje ucha
- Płacz po karmieniu
- Głośne przełykanie po karmieniu lub odbiciu
- Czkawka po karmieniu
- Intensywny kaszel po karmieniu
- Utrata wagi przez niemożność utrzymania pożywienia w żołądku
- Wyginanie pleców w łuk po karmieniu
Istnieje również tak zwany refluks ukryty – u dziecka występują objawy refluksu, jednak pokarm nie wydostaje się na zewnątrz przez usta.
Jaka jest przyczyna refluksu?
Dla niemowlęcia świat zewnętrzny wciąż jest czymś nowym, a jego przełyk nadal się rozwija, przez co pokarm cofa się w sposób niemal tak naturalny jak czkawka. Powszechne u niemowląt jest także częste ulewanie – wynika to z tego, że dużą część czasu spędzają w pozycji leżącej, a ich dieta jest w przeważającej mierze płynna. Takie objawy występują u około 30% dzieci i zwykle znikają do ukończenia przez nie pierwszego roku życia.
Ulewanie czy wymioty – jak je odróżnić?
Ulewanie to spokojne cofnięcie się niewielkiej ilości pokarmu, zwykle tuż po karmieniu lub podczas odbijania. Dziecko zwykle nie męczy się przy tym, nie płacze i dalej chętnie je. Wymioty są obfite, często gwałtowne („chlustające”), a po nich dziecko bywa osłabione lub niespokojne. Jeśli nie masz pewności, z czym masz do czynienia, zwróć uwagę na ilość, siłę wyrzutu i samopoczucie dziecka, a w razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem.
Dlaczego dziecko ulewa?
Najczęstsze powody wynikają z tego, że układ pokarmowy niemowlęcia dopiero się rozwija:
- Mięsień zamykający wejście do żołądka jest jeszcze niedojrzały i nie zawsze szczelnie się zamyka.
- Dziecko spędza dużo czasu w pozycji leżącej, a jego dieta jest płynna.
- Podczas jedzenia lub płaczu połyka powietrze, które przy odbiciu wypycha część pokarmu.
- Zbyt szybkie lub obfite karmienie może przepełnić żołądek.
Jeśli dziecko dobrze przybiera na wadze, zwykle nie jest to powód do niepokoju.
Czy jak dziecko ulewa, to jest najedzone?
Nie zawsze. Ulewanie nie oznacza, że dziecko zjadło za dużo ani że jest głodne. Niektóre dzieci ulewają niewielkie ilości po każdym posiłku i przy tym normalnie przybierają na wadze. Lepszym wskaźnikiem niż samo ulewanie są przyrosty masy ciała, liczba mokrych pieluszek i to, czy dziecko po jedzeniu wygląda na zadowolone. Jeśli ulewa duże ilości po każdym karmieniu, porozmawiaj z lekarzem.
Dziecko ulewa mimo odbicia
Odbicie pomaga usunąć powietrze, ale nie zawsze zapobiega ulewaniu, bo część pokarmu cofa się z powodu niedojrzałego zwieracza, a nie powietrza. Jeśli dziecko ulewa mimo odbicia, spróbuj:
- trzymać je w pozycji pionowej po karmieniu, tak jak opisaliśmy wyżej,
- karmić spokojniej i częściej, ale mniejszymi porcjami,
- unikać ucisku na brzuszek zaraz po jedzeniu, np. ciasnymi ubrankami lub zbyt ciasno zapiętą pieluszką.
Dziecko ulewa 1-2 godziny po jedzeniu
Ulewanie może pojawić się także po dłuższym czasie, np. gdy dziecko zostanie położone na plecach lub porusza się. Zwykle nadal jest to ulewanie, jeśli ilość jest niewielka, a dziecko jest spokojne. Zwróć uwagę, jeśli towarzyszą mu płacz, wyginanie pleców, odmowa jedzenia albo treść jest zielona lub zawiera krew – wtedy skonsultuj się z lekarzem.
Do kiedy dziecko ulewa?
Ulewanie najczęściej nasila się w pierwszych miesiącach życia, a potem słabnie, gdy dziecko więcej siedzi i zmienia się jego dieta. U większości dzieci mija do ukończenia pierwszego roku życia, u niektórych trwa nieco dłużej. Jeśli ulewanie nasila się albo pojawia się po raz pierwszy po 6. miesiącu życia, skonsultuj to z lekarzem.
Jak karmić, żeby dziecko ulewało mniej?
Sposób karmienia ma duże znaczenie. Spróbuj:
- karmić dziecko, zanim zacznie rozpaczliwie płakać, bo głodne i zdenerwowane łyka więcej powietrza,
- podczas karmienia trzymać je w pozycji półpionowej, z głową nieco wyżej niż reszta ciała,
- robić krótkie przerwy na odbicie, zamiast karmić „na jednym wdechu”,
- przy karmieniu butelką wybrać smoczek o odpowiednim, niezbyt szybkim przepływie i ustawiać butelkę tak, aby smoczek był cały czas wypełniony,
- po karmieniu unikać gwałtownych ruchów, podrzucania i zabawy na brzuszku.
Jeśli dziecko ulewa mimo tych zmian, nie zmieniaj niczego na własną rękę, tylko porozmawiaj z lekarzem.
Jak układać dziecko po karmieniu i do snu?
Odbijanie pomaga usunąć powietrze, które dziecko połyka podczas jedzenia. Najczęściej stosuje się trzy pozycje. Każdą z nich możesz wypróbować i wybrać tę, która najlepiej sprawdza się u Twojego dziecka. Pod brodę dziecka albo na swoje ramię warto położyć pieluszkę tetrową, bo przy odbiciu może pojawić się trochę mleka.
- Na ramieniu. Trzymaj dziecko pionowo, przodem do siebie, z brodą opartą na Twoim ramieniu. Jedną ręką podtrzymuj główkę i plecki, a drugą delikatnie masuj albo poklepuj plecy. Spokojne chodzenie po pokoju też może pomóc.
- Na siedząco. Posadź dziecko na kolanach, bokiem lub tyłem do siebie. Jedną dłoń połóż płasko na jego klatce piersiowej i podtrzymaj nią brodę, uważając, żeby nie uciskać szyi. Pochyl dziecko lekko do przodu i drugą ręką masuj albo poklepuj plecki. Ta pozycja sprawdza się także u noworodków, jeśli dobrze podtrzymasz brodę i klatkę piersiową.
- Na brzuszku, na Twoich kolanach. Połóż dziecko brzuszkiem w dół w poprzek swoich kolan. Podtrzymuj brodę tak, żeby główka była wyżej niż klatka piersiowa, a nosek i buzia pozostały odsłonięte. Drugą ręką delikatnie masuj albo poklepuj plecki.
Jak złagodzić objawy refluksu?
- Przez 30 minut po karmieniu utrzymuj dziecko w pozycji pionowej.
- W połowie karmienia spróbuj sprawić, by dziecku się odbiło.
- Jeśli karmisz dziecko butelką, spróbuj użyć mniejszego smoczka, tak by dziecko połykało mniej powietrza.
- Podawaj dziecku mniejsze porcje, ale częściej, tak by dostawało wystarczającą ilość pokarmu.
Kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Przeważnie refluks jest zjawiskiem całkowicie normalnym, więc nie należy się martwić: z czasem najprawdopodobniej ustąpi samoczynnie. Dopóki dziecko przybiera na wadze, nie jest wymagane żadne leczenie.
Jeśli jednak martwisz się stanem dziecka lub dojdzie do sytuacji wymienionych poniżej, zasięgnij porady lekarza:
- Z powodu refluksu dziecko nie przybiera na wadze.
- Dziecko ma powyżej 6 miesięcy i dopiero teraz zaczyna ulewać.
Inne sygnały, które wymagają konsultacji z lekarzem
Skontaktuj się z lekarzem także wtedy, gdy:
- dziecko wymiotuje obficie, gwałtownie lub treścią zabarwioną na zielono albo z krwią,
- brzuszek jest bardzo twardy i wzdęty,
- dziecko ma gorączkę, jest osowiałe lub odmawia jedzenia,
- zauważasz mniej mokrych pieluszek niż zwykle,
- ulewaniu towarzyszą kaszel, duszność lub nawracające infekcje dróg oddechowych.
Nie wprowadzaj zmian w sposobie karmienia (np. zagęszczania pokarmu) ani nie podawaj leków na własną rękę. Decyzję o tym podejmuje lekarz.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego dziecko ulewa?
Najczęściej dlatego, że mięsień zamykający wejście do żołądka jest jeszcze niedojrzały, a dziecko dużo leży i łyka powietrze. U zdrowych niemowląt to częste zjawisko.
Czy jak dziecko ulewa, to jest najedzone?
Nie zawsze. Ulewanie nie świadczy o tym, że dziecko zjadło za dużo. Ważniejsze są przyrosty masy ciała i to, że dziecko wygląda na zadowolone po jedzeniu.
Dlaczego dziecko ulewa mimo odbicia?
Odbicie usuwa powietrze, ale część pokarmu cofa się z powodu niedojrzałego zwieracza. Pomagają pozycja pionowa po karmieniu i spokojniejsze tempo karmienia.
Do kiedy dziecko ulewa?
Zwykle do ukończenia pierwszego roku życia, u niektórych dzieci nieco dłużej.
Kiedy ulewanie wymaga wizyty u lekarza?
Gdy dziecko nie przybiera na wadze, wymiotuje obficie, w treści jest krew lub zieleń, ma gorączkę albo zaczyna ulewać dopiero po 6. miesiącu życia.
Źródła
- Rosen R., Vandenplas Y., Singendonk M. i wsp. Pediatric Gastroesophageal Reflux Clinical Practice Guidelines: Joint Recommendations of the North American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition and the European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2018;66(3) – PubMed
- NHS. Reflux in babies – nhs.uk
- Refluks żołądkowo-przełykowy u niemowląt, Medycyna Praktyczna dla pacjentów – mp.pl
- Ulewanie u dzieci, Medycyna Praktyczna dla pacjentów – mp.pl
